Zawory zwrotne

Zawory zwrotne przepuszczają ciecz tylko w jednym kierunku, natomiast przy przepływie powrotnym zamykają się samoczynnie. W pompowniach najczęściej stosuje się zawory zwrotne klapowe. Umieszcza się je na rurociągach tłocznych między pompami a zaworami zasuwo- wymi. Zawór zwrotny zapobiega: przepływowi wody przez pompę, która została wyłączona z ruchu podczas pracy innych pomp, opróżnieniu zbiornika i rurociągów wskutek przepływu cieczy przez pompę w odwrotnym kierunku, uszkodzeniu pompy wskutek uderzenia wodnego, obracaniu się pompy i silnika w odwrotnym kierunku i zalaniu pompowni wskutek pęknięcia rurociągu znajdującego się wewnątrz niej (w tym przypadku zawór zwrotny musi znajdować się na rurociągu tłocznym poza pompownią: ważne jest to przede wszystkim w pompowniach podziemnych).

Przepływ wody przez pompę do studni zbiorczej lub poborowej powoduje stratę wody tym większą, im później rozpocznie się zamykanie zaworu zasuwowego i im ono trwa dłużej: woda powracająca do studni powoduje zamącenie. W niektórych przypadkach pompa odśrodkowa pracująca jako turbina wskutek przeciwnego ruchu wody uzyskuje szybkość obrotową znacznie większą od nominalnej (zależną przede wszystkim od różnicy poziomów zbiornika górnego i dolnego), co może spowodować grzanie się łożysk lub nawet rozerwanie wirnika. Przy przeciwnym kierunku obrotu wału łożyska dużych pomp, smarowane pod ciśnieniem pomp olejowych napędzanych od wału głównego, ulegają zatarciu, ponieważ przepływ oleju jest odwrotny.

W rurociągi o średnicach do 400 mm wbudowuje się zawory zwrotne pojedyncze (rys. 3-53). Klapa 4 obraca się na osi położonej powyżej osi przewodu. Jeżeli ciecz przepływa od strony lewej ku prawej, to pod jej wpływem klapa jest uniesiona. Po wyłączeniu pompy klapa, pod działaniem własnego ciężaru i ciśnienia cieczy od strony rury tłocznej, opada i zamyka przepływ. Na kadłubie zaworu znajduje się strzałka wskazująca kierunek przepływu cieczy. Przedstawiony na rys. 3-53 zawór zwrotny wbudowuje się w rurociągi poziome, a w pionowe tylko wówczas, jeżeli klapa znajduje się nad pierścieniem uszczelniającym 5.

W Polsce produkuje się 13 typów zaworów klapowych pojedynczych. Wymiary i ciężar jednego z nich podano w tabl, 3-29. W rurociągi o średnicach powyżej 400 mm wbudowuje się zawory zwrotne wielokrotne (tabl. 3-30), w których zamiast jednej dużej klapy jest kilka małych. Dzięki mniejszej masie małych klap i niejedno- czesności ich zamykania siła uderzenia przy zamykaniu zaworu jest mała a konstrukcja zaworu lekka.

Wielkie zawory klapowe mają przewód obiegowy zaopatrzony w zawór zasuwowy. Oprócz opisanych produkowane są także zawory zwrotne z amortyzatorami zmniejszającymi prędkość zamykania klapy w celu zmniejszenia siły uderzenia wodnego (patrz rys. 3-114).

Leave a Reply